جوایزی با برگزارکنندگان برنده و شاعران بازنده

وقتی صحبت از جایزه می‌شود، احتمالا به یاد کودکی می‌افتید: هر کار خوب، یک آب نبات! اما در جریان برگزاری جوایز شعر، جایزه‌ها به این اندازه نقد نیستند!

هادی عیار

حتی در جوایز بخش دولتی هم که از بودجه مشخص و شفافی برخوردارند، وقتی که موقع پرداخت سکه یا مبالغ ریالی می‌شود، مواردی دیده شده که تا سال‌ها، برنده، دونده بوده است! جوایز بخش خصوصی، نسیه‌تر از این حرف‌ها هستند! در آنها، حتی اگر برگزارکننده از حمایت‌کننده مالی قوی یا بنیه مالی حیرت‌انگیز برخوردار باشد، در بهترین حالت، وعده انتشار رایگان کتاب شعر بعدی، انتظار برنده را می‌کشد که در این مورد خاص، اگر کتاب بعدی آماده انتشار باشد، اغلب در حداکثر 200 نسخه و با استفاده از دستگاه‌های چاپ فوری کم‌کیفیت و صحافی نازل، بعد از یک سال منتشر می‌شود و اگر هم که آماده انتشار نباشد، باید دست دعای برنده، برای زنده بودن یا ورشکسته نشدن برگزارکننده جایزه، تا زمان انتشار کتاب به هوا بلند باشد! مراسم اختتامیه اغلب این جوایز، چنان در سکوت خبری انجام می‌شود که برگزیدگان، حتی از موهبت رسانه‌ای شدن بُرد خود نیز محرومند!به نظر می‌رسد برندگان واقعی این جوایز، فقط برگزارکنندگان آنها هستند که بیشتر در مرکز توجه قرار می‌گیرند و در مواردی که دلمشغولی‌های اقتصادی نیز دارند، از این امکان، برای گرمی بازار، نهایت استفاده را می‌برند! بیچاره شعر، بیچاره شاعر!

به همین خاطر بود که در این گزارش نگاهی انداختیم به یکی از جوایز بخش خصوصی شعر و برندگان آن که در سکوت خبری به این موفقیت دست یافتند.اختتامیه دومین دوره‌ جایزه شعر تجربه‌گرا (آوانگاردها) در کتاب‌فروشی بوک‌لند مجتمع پالادیوم درحالی برگزار شد که به گفته دبیر جایزه، احمد بیرانوند، سایت آوانگاردها اعلام حضور جدیدی داشت. در آغاز مراسم شاعر پیشکسوت شعر معاصر، هوشنگ چالنگی به شعرخوانی پرداخت و در مورد شعرهای ارسالی به جایزه ادبی صحبت کرد. در ادامه لیلا صادقی از طرف هیئت داوران به سخنرانی پرداخت و ریشه‌های آوانگاردیسم و جلوه‌های آن در شعر آوانگارد ایران را به صورت اجمالی مورد بررسی قرار داد. احمد بیرانوند (دبیرجایزه شعر تجربه­‌گرا و مدیر سایت آوانگاردها) نیز به جمع‌بندی برنامه‌های آتی سایت پرداخت و میل به تخصصی شدن و برخورد جریان شناسانه‌ای را که سال‌ها پیش در دوره اول جایزه وعده داده بود، در آستانه تحقق دانست.
تقدیر از رویایی و براهنی
سایت آوانگاردها در اقدامی تازه پس از گذشت چهار سال از فعالیتش، به تخصصی کردن گرایش‌های ادبیات آوانگارد می ‌پردازد‌. در همین راستا شاعران تأثیرگذار امروز ادبیات ایران هیئت علمی سایت را برعهده خواهند گرفت. شمس آقاجانی، محمد آزرم، لیلا صادقی، علی قنبری، رویا تفتی و شیوا مقانلو (دبیر هیئت تحریریه) نظارت بر مطالب، جهت‌دهی به اهداف سایت و افق‌های جایزه‌ ادبی را در دستور کار قرار می‌دهند و با رویکردی نو مسیر تازه سایت را ترسیم می‌کنند. در اولین گام، جایزه شعر آوانگارد به جایزه کتاب شعر سال تغییر یافت. سایت اینترنتی آوانگاردها به مجله اینترنتی تبدیل خواهد شد که به صورت دو ماه یک‌بار مقالات و آثار تخصصی شعر را پوشش خواهد داد. شماره اول این مجله همزمان با اختتامیه دومین دوره جایزه شعر تجربه‌گرا منتشر شد. بخش اخبار، یادداشت‌ها و معرفی کتاب در این مجله به صورت هفتگی به‌روز خواهد شد‌. بیش از ۲۵۰۰ اثر به دبیرخانه سایت آوانگاردها برای شرکت در جایزه شعر تجربه‌گرا ارسال شد که با کمک و بازخوانی شاعران جوان و پیگیر شعر معاصر: الهام حیدری، کتایون ریز خراطی، سمیه طوسی، احسام  سلطانی و آرش ا...‌وردی انتخاب شدند. داوری نهایی توسط شاعران و منتقدین: هوشنگ چالنگی، شمس آقاجانی و گراناز موسوی صورت گرفت. این در حالی بود که با اینکه نفرات برتر به صورت مشخص از طرف داوران اعلام نشدند، اما براساس امتیازات، سهیل نصرتی از گرگان، میلاد کامیابیان از تهران و مجید موسوی از اصفهان شایسته تقدیر شدند. در برنامه‌ اختتامیه ده نفر از راه‌یافتگان به مرحله‌ نهایی در حضور شاعران و نویسندگانی چون هوشنگ چالنگی، شمس آقاجانی، محمد آزرم، لیلا صادقی، علی قنبری، رویا تفتی و شیوا مقانلو و... به شعرخوانی پرداختند.از این شعرخوانان جوان می‌توان به گیتا شمسی، نسترن اخلاقی، میثم خالدیان، مجتبی نهال، هوشنگ گراوندی، محمد عجم حاج‌محمدی و ... اشاره کرد. محمد آزرم از طرف هیئت علمی به اعلام دلایل انتخاب چهره‌های شاخص شعر پیش‌رو ایران پرداخت که در آن یدا... رویایی و رضا براهنی مورد خطاب قرار گرفته بودند. لوح و تندیس آوانگاردها توسط آقایان هوشنگ چالنگی، شمس آقاجانی، علی قنبری و محمد شیروانی به خانواده این شاعران پیشرو اهدا شد و در ادامه علی قنبری اقدام به خوانش متن لوح‌ها کرد. طراح تندیس‌ها مریم احسانی عکاس و گرافیست است. تندیس، لوح تقدیر و جوایز نفرات تقدیری توسط لیلا صادقی، رویا تفتی و شیوا مقانلو به برگزیدگان تقدیم شد.
جوایز اسمی، جوایز غیر اسمی
جوایز شعر از آغاز شکل‌گیری خود، اغلب از نام‌های بزرگ ادبیات ما بهره گرفته‌اند، اما همیشه هم این طور نبوده؛ گاهی این جوایز را به نام یک نشریه یا رسانه خاص می‌شناسیم یا حتی جمعیتی خاص یا واقعه‌ای خاص. با این همه، هر چه در این دهه‌ها به سال 1394 نزدیک‌تر می‌شویم، تأثیر متقابل «نام‌ها» و «شیوه‌های تصمیم‌گیری» در این مسابقات، کمتر و کمتر می‌شود و اسامی، مخصوصا در جوایز بخش خصوصی، وجه زینتی به خود می‌گیرند. مسلما اگر ما نام «فردوسی» را بر جایزه شعری خود می‌نهیم، دیگر نمی‌توان شعرهایی را برگزید که متعلق به حوزه شعر آوانگارد با رویکردهای سوررئالیستی‌است! [نه به خاطر اینکه شعر آوانگارد بد است به خاطر آنکه در این مقوله، موضوعیت ندارد. ] گاه البته قصه‌های عجیب‌تری هم در این میان رقم خورده است مثل اعلام نام شاعری به عنوان انتخاب نخست، در جایزه شعری که منتخبانش باید از میان شاعران فعال دهه‌ای خاص گزینش می‌شدند، اما آن شاعر، در دهه‌‌ای پیش از آن درگذشته بود! در این میان، احتمالا بیشترین هماهنگی میان نام و عملکرد را در جوایز بخش دولتی یا جوایز بخش خصوصی‌ای که عنوان جمعیت یا رسانه‌ای خاص را برگزیده‌اند، شاهد بوده‌ایم.البته نباید از این نکته هم غافل ماند که جوایز بخش دولتی، با برخورداری از منابع مالی مشخص، برنامه‌ریزی مدون و اهداف تشریح‌شده، تا به حال تکلیفشان با شاعران و همچنین مخاطبان شعر، روشن‌تر از جوایز بخش خصوصی بوده؛ همچنان که بر سرنوشت اقتصادی، رسانه‌ای یا ادبی برندگان خود تأثیرگذارتر بوده‌اند. با این همه نباید از برخی موارد استثنایی هم چشم پوشی کرد که جوایز خصوصی شعر، به دلیل برخورداری از امکانات رسانه‌ای مطلوب یا منابع مالی شفاف یا برنامه‌ریزی درازمدت یا حتی حضور شاعرانی محبوب و مشهور در جمع داوران یا تصمیم‌گیران، بر بازار نشر ایران تأثیری انکارناپذیر داشته‌اند، اما همان طور که گفته شد، این موارد در مقوله «استثناء» قابل تعریف و توضیح است.

این مطلب را به اشتراک بگذارید

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

نام:

ایمیل: